This page is READ-ONLY. It is generated from the old site.
All timestamps are relative to 2013 (when this page is generated).
If you are looking for TeX support, please go to VietTUG.org

typo 1(a): năm quy tắc cơ bản

woh typo!
Added by almost 3 years ago  »  Votes: 3/3

typography là chủ đề rất rộng lớn và khó nắm bắt. typography (sau đây sẽ gọi tắt là typo) thường hiểu đơn giản là cách sắp xếp, bố trí các con chữ trong tài liệu để được kết quả thẩm mỹ cao nhất. Tài liệu là các văn bản điện tử hoặc bản in, được thể hiện bằng bất kỳ hình thức nào (trình chiếu, tài liệu .pdf, tài liệu .doc,...).

Trong loạt bài tới, mình chỉ chuyển ngữ một số tài liệu về đề tài này, hy vọng là sẽ giúp ích cho các bạn. Mình sẽ bắt đầu bằng năm quy tắc cơ bản sau đây. (Phần ý nghĩa, mục đích của typography sẽ đề cập trong phần sau.)

  1. Không dùng quá nhiều font trong tài liệu
  2. Font có chân dễ đọc hơn kiểu không chân
  3. Đặt đúng 1 khoảng trắng sau các dấu câu
  4. Không dùng toàn bộ chữ hoa trong một câu
  5. Không canh giữa cho một đoạn văn khá dài

Quy tắc 1: Ai cũng biết rằng có rất nhiều font (con số phải tính là ngàn), và riêng mỗi font lại có nhiều biến thể khác nhau (kiểu dáng, cỡ). Vì có quá nhiều font, một số bạn cảm thấy rất hứng thú khi tìm được một font đẹp. Ví dụ, bản thân mình rất thích font Palatino Linotype và thường xuyên dùng này cho các tài liệu .doc. Điều này là rất tự nhiên, bởi đó là sở thích cá nhân. Vấn đề xảy ra khi bạn có nhiều, ví dụ 3 hoặc 4, font nằm trong danh sách "thích nhất" của bạn. Nếu dùng cả chừng ấy font vào trong cùng một tài liệu thì đấy là một tai họa.

Thứ nhất, vì font bạn thích là dựa trên quan điểm cá nhân của bạn, nên có nghĩa là font đó không hẳn đã được người tiếp nhận tài liệu thích. Nhưng ngay cả khi bỏ qua điều này, thì vấn đề chính là việc có quá nhiều font lại gây phân tán sự chú ý của người đọc tới nội dung. Bởi vì sao? Các font đẹp có sự hấp dẫn riêng (ít ra, nó đã thu hút bạn), nó có thể gây sự đồng thuận hoặc phản đối ở người đọc (nhiều hoặc ít, tùy font); nếu có 4 font thì sẽ mang cho họ khoảng chừng ấy cảm xúc "lẫn lộn". Rốt cuộc là, năng lượng tập trung của họ đã mất đi một ít thay vì dành toàn bộ cho việc tiếp nhận nội dung.

Với một số tài liệu thì yêu cầu thẩm mỹ là hàng đầu, nhưng (suy cho cùng) cảm xúc còn đọng lâu dài với tài liệu là hàm ý (bản chất) của nó. Vì thế, bạn hãy lưu ý.

Vậy dùng bao nhiêu font là đủ? Con số vàng là 2. Hãy nhớ là mỗi font có nhiều biến thể khác nhau (nghiêng, đậm, cỡ, ...), và dù sử dụng ít font nhưng biết phối hợp tốt (phối hợp thế nào mình sẽ bạn ở phần sau) thì kết quả sẽ tuyệt. Sự đơn giản của tài liệu có sức hấp dẫn lớn hơn sự rối rắm và màu mè.

Nói nhiều không bằng trải nghiệm. Bạn thử trang trí hai cách khác nhau cho cùng một tài liệu xem. Một cách là dùng 1 font, cách kia là dùng 3 font khác nhau. Hãy in ra và so sánh kết quả, hoặc mang kết quả cho người khác nhận xét. Bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt!

Xong quy tắc 1, mình xin phép dừng ở đây. Xin bạn nhớ: Nhiều font chẳng phải là hay, một font biến thể mới hay quá chừng :)

Nếu có ý kiến chưa vừa ý, xin bạn "bình luận" ở bên dưới. Trong bài tiếp theo, sẽ đề cập đến font có chân, không chân.


Comments

Added by nqt almost 3 years ago

Hi! Bài viết rất hay! Mong rằng, bài viết tiếp theo, bạn sẽ giới thiệu cách chọn font như thế nào cho phù hợp với nội dung của văn bản (theo mình biết: văn bản để trình chiếu thường dùng font khác với văn bản bình thường (?!), mình có dùng gói beamer.sty nên để ý điều đó). :)

Added by phucluoi almost 3 years ago

Theo em thi quy tac thu 2 dung voi tai lieu in ra giay thoi. Doc tai lieu in ra giay ma gap cac loai font nhu helvetica hay arial (M$ chom chia helvetica cua Mac google) thi rat met mat, nguoc lai khi doc cac trang web ma ga cac font nhu times thi rat met mat. Do la li do tai sao ma hau het cac website co default font la ko chan, con cac chuong trinh soan van ban co default font la co chan, chi co ku M$ Word default la Arial (do bat dau bang chu "A", ngay dau bang, hehe) thoi.

Noi chung theo kinh nghiem cua em thi mac dinh cua LaTeX la rat chuyen nghiep, neu ko co kien thuc ve typo ma thay doi mac dinh cua LaTeX thi van ban se rat xau xi.

A, khong biet cac bac co biet quy tac xep chu nay khong? Bon Tay no bau em la mot dong khong nen co qua 16 tu, hoac la neu xep toan bo cac ki tu a-z thi xep dc khoang 3 lan trong mot dong. Neu dong qua dai se lam cho ngoi doc phai chu y moi khi xuong dong moi => moi mat.

Added by tuonglientex almost 3 years ago

Font có chân trong văn bản thì dễ đọc còn trong trình chiếu lại khó đọc sao sao ý (đấy là theo em thấy thế). Em cũng không ngờ là lại có nhiều font đến thế, có lẽ ý định 'nhìn chữ đoán font' sẽ tan thành mây khói :))

Added by almost 3 years ago

Cảm ơn các bạn.

Về quy tắc 2 (font có chân dễ nhìn hơn font không chân), các bạn phucluoituonglientex có ý kiến rất xác đáng. Mình sẽ nói rõ hơn về quy tắc này ở bài sau.

Added by almost 3 years ago

Toàn quy tắc lởm :D

1. Không dùng quá nhiều font trong tài liệu

2. Font có chân dễ đọc hơn kiểu không chân

3. Đặt đúng 1 khoảng trắng sau các dấu câu

4. Không dùng toàn bộ chữ hoa trong một câu

5. Không canh giữa cho một đoạn văn khá dài

Mà quan trọng nhất là mọi quy tắc đều có thể phá bỏ chừng nào tìm cho được một lý do thỏa đáng!

Những thứ bi bô ở trển là tớ đọc từ trong sách ra chứ cũng chẳng nghĩ ra được đâu :D

Tớ khuyên các bạn là muốn tìm hiểu về typo thì đừng nên đọc các thể loại article không đầu không đuôi làm gì cho nó lằng nhằng dễ nhầm lẫn, Cứ tìm đọc cuốn: "Robert Bringhurst - The Elements of Typographic Style" (Có mấy version đều sẵn trên mạng - 130MB :-S ) Cuốn này được coi là Bible trong ngạch typography, hầu hết mọi sách về typo đều cite tới nó. Ngoài ra thì trên mạng cũng có một cái guidelines về typo ở đây: http://www.nbcs.rutgers.edu/~hedrick/typography/typography.janson-syntax.107514.pdf

hoặc vào đây để download guideline set với các typeface khác nhau: http://www.nbcs.rutgers.edu/~hedrick/typography/

Cái guideline này đơn giản là tóm tắt lại những điểm chính, thông dụng với đời thường của cuốn The Elements of Typographic Style.

Ngoài ra thì nếu các bạn nào có hứng thú với graphic design & typo thì có thể tìm đọc cuốn "The Non-Designer's Design Book by Robin Williams (Paperback - Sept. 7, 2003" Viết cho dân ngoại đạo, dễ đọc và khá thú vị :-)

HTH!

@tuonglientex, tớ có thú vui sưu tầm font, mà tớ chỉ quan tâm tới text font thôi, ấy thế mà trong cái đống của tớ chắc cũng phải đến vài nghìn :D, mà tụi nó còn có trang identifont.com chuyên để nhận diện font ;-)

Added by almost 3 years ago

Cảm ơn tuanndh.

Như mình đã nói, typo là vấn đề rộng lớn và khó nắm bắt. Mình chỉ cố chuyển ngữ một số quy tắc đơn giản trong các tài liệu để mọi người tham khảo. Như tiêu đề đã chỉ ra là typo 1(a). Tiếp theo là typo 1(b),... . Trong loạt typo 2(x) thì mình lại đưa ra các quy tắc khác, thậm chí có phần mâu thuẫn với các quy tắc ở phần 1x :) Cũng như ở trên, mình đưa ra quy tắc không dùng hai khoảng trắng sau dấu chấm câu, còn tuanndh thì đề cập đến ý ngược lai. Cái này cũng có nguyên nhân của nó, mình hy vọng sẽ có dịp giải thích kỹ hơn.

Về quy tắc 2 thì đúng như các bạn đã góp ý. Nó chỉ áp dụng đối với các trường cụ thể.

Rất tiếc là mình không có nhiều thời gian để nghiên cứu sâu hơn về typo. Mong các bạn có kiến thức thâm hậu về đề tài này có thể góp ý và viết vài bài đáng giá cho cộng đồng :P Trong khi chờ đợi thì mình sẽ tiếp tục viết bài typo 1(b) vào dịp rảnh rỗi kế tiếp :P

Added by tuonglientex almost 3 years ago

Không có quy tắc nào đúng nhất mà chỉ có quy tắc đúng với từng trường hợp cụ thể !

Added by almost 3 years ago

tuonglientex: các tài liệu mà tuanndh đưa ra rất có ích, bạn nghiên cứu xem :)